De gevlekte orchis is een wilde orchidee die in België vrij zeldzaam is. Dat komt omdat ze enkel groeien op arme zure zandgronden. Juist die hebben wij in ons dorp vrij veel. Zoek dus op de oevers van heidevennen die droog liggen zoals in onze Overheide in Weelde op de oevers van de Bogaardvijver of in het Kijkverdriet in Ravels op de oevers van de thans uitgedroogde heidevennen.
Deze orchideeën bloeien nu in juni en komen soms massaal tevoorschijn als alle omstandigheden kloppen. Heel belangrijk is de juiste vochtbalans in de bodem. Als de grond te droog wordt, verdwijnen ze compleet. De grote lancetvormige bladeren van de plant zijn zwart purper gevlekt en vallen nauwelijks op tussen de hoge grassen. De plant vormt knolletjes, meestal 4 tot 5, waardoor ze op een mensenhand lijken. In de volksmond worden ze daar soms naar genoemd. Om goed te floreren, heeft de plant bepaalde schimmels in de ondergrond nodig.
De kegelvormige aar draagt bloemen die in achtergrond variëren van diepblauw tot helemaal wit. De bloemblaadjes dragen een opvallende roodpaarse tekening die veel insecten lokt. Ze kunnen tot 60 centimeter hoog worden. Op de bijgaande foto’s zie je een wit exemplaar. Dat is een bosorchis, een ondersoort die vooral op kalkrijke graslanden voorkomt.
Deze wilde orchideeën worden tegenwoordig zelfs in gespecialiseerde plantenhandels aangeboden. Meestal staat er in kleine lettertjes wel altijd bij dat het heel moeilijke planten zijn. Het lijkt mij in elk geval geen goed idee om dit in uw tuin te planten. Laat staan dat je een wilde plant zou gaan uitsteken. Dat loopt gegarandeerd fout en mag ook niet omdat ze op de rode lijst staan!
Net zoals ze in het Hallerbos hun wilde hyacinten hebben, hebben Weelde en Ravels hun gevlekte orchissen. Spijtig genoeg of juist misschien heel goed weten nog heel weinig mensen dat!