Wanneer je bij toeval iemand ontmoet tijdens een borrel en later blijkt dat op het juiste moment en op de juiste plaats te zijn, dan is dat geen toeval. Zoiets gebeurt maar zelden. Zo ook op deze zonnige zaterdagmiddag. Onze gemeenschappelijke deler is kunst. Hij maakt spontaan een afspraak met mij, in plaats van andersom.

Door Harry Hens

Jan Bernard (67) is geen onbekende in Kaatsheuvel. Zijn wieg stond ooit in de Peperstraat. Oudste kind uit het gezin Koolen-Kemmeren. Jan Bernard heeft drie zussen en een broer. Vader Piet zat, hoe kan het ook anders, in de schoenen. Al snel blijkt dat Jan Bernard een zeer bevlogen verteller is. Bijna filosofisch en weloverwogen kiest hij zijn woorden. In zijn arbeidzame leven heeft hij de halve wereld bereisd. Zonder twijfel een verrijking van iemands leven.

Kwetsbaar

Amper heb ik mijn pen in de aanslag, als het woord kwetsbaar valt. Jan Bernard draait de rollen om. Zijn vraag aan mij: ‘Heb jij je weleens kwetsbaar gevoeld’, kan ik volmondig met nee beantwoorden. Spreken voor vierhonderd zakenmensen op de TU Eindhoven was voor mij geen probleem. Ik begrijp precies wat hij bedoelt. Jan Bernard duidt met deze vraag namelijk op een voorval. Nog niet zo lang geleden ervoer hij tijdens een feestje, dat mensen in het algemeen erg individualistisch zijn ingesteld. Het woord IK valt meer dan gemiddeld. Ego’s dus. Wellicht een kwestie van zelfbescherming. Maar wie zijn zij werkelijk? Soms lijkt een verjaardagspartijtje op een politiek debat. Hij realiseerde zich: ”Ik kan wel wegkijken en daarmee zaken bagatelliseren, maar ik kan ook denken: Ik ga er tegenaan. Doemdenkers leveren alleen maar negatieve kritiek, zonder zelf actie te ondernemen. ”Daar kan ik niks mee. Ik durf me kwetsbaar op te stellen. Ik neem zelf het initiatief.” Jan Bernard kijk niet weg, maar durft de confrontatie aan.

Alliantie

Hij slaat dan spijkers met koppen. ”Ik sluit me aan bij een nieuwe politieke beweging. Alliantie is de naam, ofwel bondgenootschap. Zo kan ik me uiten aan een breed publiek.” Een mooie aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen (15 maart j.l.) en nu voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2025, moet Jan Bernard gedacht hebben. Maar wellicht staan die al veel eerder op de planning. Want wanneer je je oor te luister legt bij de bakker, de slager en de ondernemersvereniging, komen die verkiezingen er al veel eerder en wordt Mark vroegtijdig op non-actief gezet. In korte tijd weet Jan Bernard, samen met Eric Sluis in Loon op Zand ruim 166 enthousiaste mensen aan Alliantie te binden. De bodem is gelegd. Er is werk aan de winkel. ”Dit wordt een enorme uitdaging”, realiseert hij zich.

Onkruid schoffelen

Vaak reageert Jan Bernard nu op zo’n criticaster: ”Kijk eens in de spiegel en vraag je hardop af: Wie ben ik en tot wie moet ik me verhouden. Heb ik wel recht van spreken”. Met een voorbeeld wil hij zijn visie kracht bijzetten. ”Wanneer een Gemeentebestuur wil bezuinigen en het onderhoud van het plantsoen in de wijk wil verminderen, kun je kritiek leveren en ervan weglopen, maar je kunt ook je ego opzij zetten en sámen met de buurman onkruid schoffelen. Dat levert niet alleen een nette buurt op, maar zo leer je je buurman ook eens kennen. Jan Bernard wil straks het traditionele maatschappelijke middenveld vertegenwoordigen en hiermee een bijdrage leveren aan het turbulente politieke klimaat.

Heupziekte

Van zijn derde tot zijn zevende jaar droeg Jan Bernard noodgedwongen een beugel aan zijn linkerheup. Waarom hij dat vertelt? ”Ik leerde al vroeg om te gaan met beperkingen. Dan haal je het beste uit jezelf. Ook later”. Na de Basisschool Sint Jan in Kaatsheuvel en HBS B aan ‘t Moller in Waalwijk, wilde hij medicijnen studeren, iets in de zorg gaan betekenen of misschien wel huisarts worden. Na twee keer voor deze studie te zijn uitgeloot, kwam hij terecht op de HTS Hoge Informatica Opleiding. Ofschoon hij meer geïnteresseerd was in mensen dan in informatica. Ook bij Akzo Organon in Oss lag zijn interesse eerder bij de witte jas dan de technische kant. ”Ik wil met mensen omgaan!” En dus was het een logische overstap; Docentschap Opleidingen voor het Amerikaans computerbedrijf Digital Equipment BV. Mensen observeren was veel interessanter dan technische termen opsommen. Met een rugzak vol levenswijsheden nam hij in 2000 het vliegtuig naar Azië om te gaan werken voor LG Philips Displays in Hongkong en Zuid-Korea. Zijn functie: ICT docent Personeel en Organisatie voor alle innovatiebedrijven. Dat was nog in de tijd van de beeldbuistelevisies. Vanaf februari 2016 tot aan zijn pensionering in 2021 is Jan Bernard directeur/bestuurder geweest in Residentie Molenwijck in Loon op Zand.

Santiago de Compostella

Jan Bernard en zijn vrouw Jeanne hebben drie kinderen, het zesde kleinkind is aanstaande. Tussen de drukke bedrijven door nam Jan Bernard in 2010 een drastisch besluit. Hij wilde in zijn eentje 2400 kilometer gaan lopen naar Santiago de Compostella. Afzien, heel veel afzien. Hij wilde zichzelf tegenkomen. Dat moet hem ongetwijfeld een trots gevoel gegeven hebben, maar ook eenzame momenten.

Van een fervente pelgrim is bekend dat hij al zijn brood aan anderen geeft. Toen een Fransman Jan Bernard tijdens zijn pelgrimage aansprak, legde hij hem hetzelfde verhaal voor, om eraan toe te voegen: ”Maar het zesde stukje brood moet je bewaren. Er komt een moment dat je het voor jezelf nodig hebt”. Eenmaal aan de meet liep hij door naar het dorpje Finisterra, om in een fraai, symbolisch decor van enorme rotspartijen en diepe valleien een boodschap in te spreken voor het thuisfront. Hij laat me het filmpje zien. Kippenvel moment. Heel bijzonder. Wat hem vooral heeft gebracht: ”Een mens is niet gemaakt om lang alleen te zijn. Maak je dromen waar. Doe het samen. Wacht niet tot het moment dat je het zelf niet meer kunt beslissen.” Tot slot vertelt Jan Bernard, alsof het eergisteren was: ”Mijn vader overleed toen hij pas 49 jaar was. Op de schoorsteen stond altijd een rechter damesschoen. Dat vond ik prachtig. Met name de achterliggende boodschap: De verkoop begint pas als de klant nee zegt. Een wijze les”.